पड्या -१

       रोज सकाळी चहा, अल्पोपहार घेऊन ऑफिसला जाणे आणि पुन्हा पंधरा मिनिटांनी अनावश्यकरीत्या कॉफी पिणे हा आमचा दिनक्रम. सकाळी कॉफी पिण्याची हि वायफळ सवय मला हिंजेवाडी पासून लागली. हिंजेवाडीला ऑफिसला जायचो तेंव्हा घरून ऑफिसला पोहोचेपर्यंत हमखास चहाची तलप यायची.आजकाल म्हणे घरून न्याहरी करून निघाले कि हिंजेवाडीला ऑफिस गाठेपर्यंत जेवायची इच्छा होते. सुदैवाने हिंजवडी इतक्या भयानक रहदारीला सामोरे जाण्याची वेळ नाही येत सध्या आमच्यावर .परंतु सकाळी गरम पेय घेण्याची सवय मात्र कायम राहिली.चहाची जागा कॉफीने घेतली इतकेच. सकाळची कॉफी सोडावी असे अनेकदा ठरवितो. परंतु आमच्या स्वभावाचे जडत्व आडवे येते नेहेमी. असो तर एके सकाळी कॉफीचे पैसे देण्याच्या (आमच्याकडे फुकट नाही मिळत) रांगेत उभा असताना "ए भावड्या " असा मागून आवाज आल्याचा भास झाला.तो 'व' होता कि नाही या बाबतीत थोडा शशांक होतो मी. परंतु मुळात ती हाकच एक भास होता असे समजून मी रांगेत पुढे सरकलो. अमेरिकेतील फॉर्च्युन १०० कंपनी च्या उपाहारगृहात तुम्हाला अनुक्रमे तेलगू , इंग्रजी,हिंदी या भाषा ऐकायला मिळतील. कधी क्वचित स्पॅनिश,गुजराती किंवा तमिळ ऐकायला येण्याची शक्यता आहे. पण मराठी? नाही म्हणायला मराठीजन बरेच आहेत ऑफिसात. पण म्हणतात ना "व्हेन इन मुंबई स्पिक भय्या हिंदी", तेच अनुसरुन मराठी लोक गुडी पाडवा आणि गणपती हे दिवस सोडल्यास एकमेकांशीपण इंग्रजीत बोलतात.आणि अगदी कधी मराठीत बोलण्याचा आवाज ऐकू आलाच तर "काय म्हणताय ", "झाले का जेवण" ,"एवढ्या लवकर घरी " असले ठरलेले शब्द कानी पडतात. अगदीच झालेच तर "मम्मी तू नको इतकी कामं करत जाऊस. सांग तिला- बाई लाव म्हणावं " असे माय लेकींचे फोनवरचे संभाषण लिफ्ट मध्ये कानी पडते. अर्थात लेक लिफ्ट मध्ये असते आणि माय भारतात  मोठ्या आवाजात भावड्या वगैरे म्हणजे माझा कल्पनाविलास असणार निश्चित.

                कॉफीचे पैसे देऊन बाहेर पडतो तोच  " ओ गोसुशेठ " अशी हाक पुन्हा कानी पडली. या अमृतवाणीचा करता नाही तरी करविता मीच होतो तर. मागे वळून पाहिले आणि तो 'व' मुळात नव्हताच हि खात्री पटली. एरव्ही मला अशी मोठ्याने मारलेली हाक ऐकून मी थोडा गोंधळलो असतो कदाचित. परंतु मोठा आवाज सोडला तर कोणाला काही कळणार नाही या विचाराने मला निर्धास्त केले. काही लोक हे 'काळ प्रूफ' असतात. कितीही वर्षे झाली तरी त्यांचे दिसणे ,आकलन, कर्तृत्व अगदी तस्सेच असते. उदाहरणार्थ सैफ , राहुल (हो तोच तो गांधी ), सचिन - पिळगावकर,तेंडुलकर नव्हे. माझ्या समोर उभी असलेली व्यक्ती पण त्याच 'लीग' मधील होती. वीस वर्षानंतर पण 'पड्या' ला मी पाहता क्षणीच ओळखले. आणि " काय रे चमनप्राश खातो का लै ? चमनगोटा झालाय वर " या भंगार विनोदाने त्याच्या 'लीग' ची खात्री पटली. सहा-आठ चमचे साखर( मी मोजणे थांबविले ) आणि किमान अर्धा पाऊण कप 'क्रीम' घालून पड्या ने कॉफी घेतली आणि आम्ही गप्पा मारायला बसलो. हर्ष ,आश्चर्य , तू इकडे कसा -मी इकडे कसा अशी प्राथमिक विचारपूस करून झाल्यावर मी मिटिंग आहे म्हणून जायला उठलो तर "थांब रे ! काय करतो मिटिंग ला जाऊन " म्हणत मला बसवून घेतले. " तुला नाही का साल्या काही मिटिंग वगैरे" मी तूर्त सुटका करून घेण्याच्या इराद्याने विचारले. "आहे ना. तिकडेच जाणार होतो. पण तू दिसला आणि विचार बदलला". पड्या अजिबात बदलला नव्हता तर. महत्वाची मिटिंग असल्याकारणाने मी त्याचा विरोध न जुमानता उठलो. दुसऱ्या दिवशी लंच ला भेटायचे ठरले आमचे.

                'पड्या' माझा कॉलेजचा बॅचमेट. त्याची आणि माझी भेट साधारण पहिल्या सेमिस्टरच्या सुरुवातीस झाली. आमच्या हॉस्टेल समोरच्या कच्च्या रस्त्यावर काही मुले नेहेमी दोन दगडं स्टंप लावून क्रिकेट खेळायची. जेंव्हा पहाल तेंव्हा हे त्या क्रिकेट 'पीच' वर पडीक असत. खास करून हा 'पड्या'. कॉलेज नुकतेच सुरु झाल्याकारणाने कोण कुठल्या वर्गात हे नीटसे माहित नव्हते. मुळात हि मुले फर्स्ट इयरची नसतील या अशांकने आणि 'रॅगिंग' च्या भीतीने मी फारसे विचारायच्या भानगडीत पडलो नाही. परंतु जुजबी तोंड ओळख झाली होती. माझी खोली समोरच असल्याकारणाने त्यांचा आरडा ओरडा ऐकू येई. त्यातल्या एकाचे नाव 'पड्या' असल्याचे कळले. आमच्या कॉलेजात प्रद्युम्न ,आशुतोष, अरुण अशी सरळ सोपी नवे क्वचितच ऐकायला मिळायची.' रां*च्या ' हे  सगळ्यांचे 'जेनेरिक' नाव सोडल्यास, खेड्या ,भोळ्या, गोश्या ,अण्णा ,नाना, पंड्या अशी 'टोपण नावे' असत. काही जण आपली पूर्वाश्रमीची टोपणनावे 'कॅरी फॉरवर्ड' करीत तर काहींचे -मुख्यत्वे बाहेरून आलेल्यांचे , कॉलेजात आल्यावर बारसे घालण्यात येई. मुंबईकर मात्र आपली 'माँटी,' बंटी',' सॅमी','घोडा' अशी संदर्भहीन टोपणनावे घेऊन येत. त्याचे नाव घोडा का हा विचार करण्यात आमची चार वर्षे निघून जात. कदाचित तोच उद्देश असावा. असो. तर या क्रिकेटर मुलांशी ओळख करण्याचा धाडसी निर्णय मी एके दिवशी घेतला. त्या निमित्ताने आपल्याला पण थोडं क्रिकेट खेळता येईल असा उद्देश. सायंकाळी मेस ला जेवायला जातांना सहज 'चला जेवायला' म्हणून हाक दिली. पड्या लगेच बॅट टाकून माझ्या सोबत यायला तयार झाला. जेवायला माझ्या शेजारीच बसला. मला थोडे आश्चर्य वाटले. कारण सहसा जो तो आपल्या रूममेट्स सोबत किंवा मित्रांसोबत बसत असे. वाढपी ताट घेऊन आला तर माझ्याकडे बोट दाखवून 'एक गेस्ट'  म्हणत पड्या ने ते ताट स्वतः कडे ओढून घेतले. गेस्ट ? माझ्या तळ पायाची आग मस्तकात गेली. मनात इतक्या इतक्या शिव्या दिल्या या पड्या ला. "अरे आपली धड ओळख तरी आहे का ? आणि तू सरळ गेस्ट ?". पण स्वतःच मोठ्या तोंडाने 'चला जेवायला " म्हणत आमंत्रण दिले होते. शिवाय हा 'फर्स्ट इयर' चा नसेल हि भीती होतीच.त्यामुळे गप्प बसण्याशिवाय पर्याय नव्हता. परंतु अशा कोणाच्याही हाकेवर सहजरित्या जेवायला येणारे बहाद्दर या जगात आहेत हे बघून आश्चर्य वाटले. माझ्या साधारण डिड ते पाऊणे दोन पट जेवून पड्या उठला. अनोळखी मुलाला जेवायला घालून सात रुपयांचे नुकसान झाले या दुःखामुळे आणि रागामुळे मी अगदीच जुजबी बोललो जेवतांना. हात धुवून पड्या ने गेस्ट रजिस्टर मध्ये नोंदणी केली आणि मला याची प्राथमिक माहिती मिळाली

परीक्षित देशपांडे, प्रथम वर्ष इलेक्ट्रॉनिक्स,  राहणार बुधगाव सांगली .

लोकल मुलाने अगदीच तुरळक ओळखीच्या कोणाबरोबर काहीही कारण नसताना कॉलेज च्या मेस मध्ये जेवण्याचा अकल्पनीय प्रकार घडला होता. त्याचा करविता होतो मी आणि करता - परीक्षित देशपांडे उर्फ पड्या.

क्रमश :

टीप :या आणि संबंधित लेखांतील उल्लेख  काल्पनिक आहेत. त्यांचा कोणत्याही व्यक्ती अथवा घटनांशी संबंध नाही